Fazla tuz tüketmek, alkol almak ya da yüksek stres düzeyleri aniden gelişen yüksek tansiyonun nedeni olabilir. Ancak bunların dışında daha pek çok neden tansiyon yüksekliği yapabilir. Toplumumuzda yetişkinlerin yaklaşık üçte birinin yüksek tansiyon sorunu bulunmaktadır ve 55 yaşınıza gelen kişilerin neredeyse %90’ı bu durumdan muzdariptir.

Tuz ya da alkol tüketmediğiniz ve stres altında olmadığınız halde tansiyonunuz yükselebilir. Çünkü tansiyonu etkileyen daha pek çok faktör vardır.

İlaç kullanımı, mineral eksikliği, yalnızlık gibi pek çok farklı sebep yüksek tansiyon nedeni olabilir

Yaşlandıkça kaçınılmaz gibi görünen tansiyon yüksekliğine karşı yapabileceğiniz şeyler arasında kilo vermek, eğzersiz yapmak, yaşam tarzınızı değiştirmek ve sağlıklı beslenmek bulunmaktadır. Ayrıca kan basıncını yükselttiği daha az bilinen aşağıdaki durumları iyileştirerek de tansiyon yüksekliği ile baş edebilirsiniz.

Yüksek Tansiyonun Az Bilinen Nedenleri 

1. Yalnız hissetmek

Arkadaşlarınızla zaman geçirmek daha iyi sağlık ve refah ile bağlantılıdır. Yalnız kalmak ya da yalnız hissetmek sadece mutluluğunuza ve stres seviyelerinize değil, aynı zamanda kan basıncınıza da zarar verir.

Chicago Üniversitesi tarafından yürütülen bir çalışmada yalnızlık ile yüksek tansiyon arasında doğrudan bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. 5 yıl devam eden araştırmada 50 yaş ve üstü insanların yalnızlık yaşadıklarında tansiyonlarının yükseldiği belirlenmiştir.

Uzmanlar, yakın arkadaşlarınız ve güvenebileceğiniz sosyal destekleriniz olduğunda, kendinizi daha rahat hissetme eğiliminde olacağınızı, eski arkadaşlıklarınızı sürdürmenizi ve yeni arkadaşlıklara açık olmanızı önermektedir.

2. Jakuziler ve saunalar

Özellikle soğuk aylarda kas ve eklem ağrılarına karşı hamam ya da sauna gibi yüksek sıcaklıktaki yerler çok iyi gelebilir. Fakat uzmanlar yüksek tansiyonu olan kişilerin yüksek sıcaklıktaki sanunalardan uzak durmasını önermektedir

Jakuzilerden ve saunalardan gelen ısı kan damarlarının açılmasına neden olur. Tıpkı tempolu bir yürüyüş vb. normal aktiviteler sırasında olduğu gibi. Doktorunuz size orta derecede egzersizden kaçınmanızı söylemişse, muhtemelen sauna ve jakuzi gibi sıcak mekanlar sizin için uygun değildir.

3. İlaçlar

Reçeteli ve reçetesiz satılan ilaçlar sağlığınızı iyileştirmek için tasarlanmış olsa da bazı ilaçlar tansiyonunuzu yükseltebilir.

Mayo Clinic'e göre, günlük asetaminofen (Tylenol) alan kişilerin, almayanlara göre yüksek tansiyon geliştirme olasılığı daha yüksektir. Ayrıca, bazı ağrı ve iltihap önleyici ilaçlar ibuprofen (Advil, Apireks) ve naproksen sodyum (Aleve) dahil olmak üzere kan basıncınızı artırabilir. Ve antidepresan ilaç kullanıyorsanız, kan basıncınızı düzenli olarak kontrol etmenizde fayda vardır çünkü bazı antidepresanların tanisyonu yükselttiğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır. 

5. Bitkisel takviyeler

Ginseng ve meyan kökü gibi bazı bitkisel takviyeler de yüksek tansiyona neden olabilir. Tansiyonunuz konusunda endişeleriniz varsa daima doktorunuza veya eczacınıza danışmayı unutmayın.

6. Ağız sağlıgı

Bir grup bilim insanı son zamanlarda ağız gargarasının hipertansiyon riskini nasıl etkileyebileceğini araştırmıştır.

Bulgularını Hücresel ve Enfeksiyon Mikrobiyolojisi dergisinde yayınlayan araştırmacılar, gargaraların ağızda “iyi bakterileri” öldürdüğü sonucuna varmışlardır. Bu iyi bakteriler, kan damarı sağlığı için önemli olan nitrik oksit (NO) üretir.

NO bir vazodilatör görevi görür, yani kan damarlarınındaki kasların gevşemesine, böylece damarların genişlemesine ve kan basıncının düşmesine neden olur.

Özellikle, bilim adamları bazı ağız gargaralarında buldukları kimyasal klorheksidin üzerinde yoğunlaşmıştır.

Araştırmacılara göre, “günde iki kez klorheksidin kullanımının 1 haftalık kullanımdan sonra sistolik kan basıncında önemli bir artış ile ilişkilidir ve dil üzerindeki nitratı azaltan bakterilerin çoğalmasına neden olmaktadır.

Ağız bölgesine odaklanan bir 2019 incelemesi , dişeti hastalığı ve hipertansiyon arasındaki bağlantıları araştırmıştır. Şiddetli periodontitisi yani bir dişeti hastalığı olan bireylerin % 49 artmış hipertansiyon riskine sahip olduklarını gösterilmiştir.

7. Çinkonun rolü

Başka bir araştırmada, çinkonun kan basıncını sağlıklı seviyelerde tutmadaki rolünü araştırmıştır. Yıllar geçtikçe, araştırmacılar düşük çinko seviyeleri ile yüksek tansiyon riski arasında bağlantılar olduğunu fark etmişlerdir.

Son araştırmalarda çinko ve kan basıncı arasındaki bu etkileşimde böbrekteki sodyum klorür kotransporter NCC’nin rol oynadığını bulmuşlardır. NCC, sodyumun vücuda geri pompalanmasından ve böylece idrarla atılmasını önlemekten sorumludur.

Çinko NCC ile etkileşime girer: çinko mevcut olduğunda NCC daha az aktiftir, bu da vücudun daha az sodyum tuttuğu anlamına gelir. Bu önemlidir çünkü yüksek sodyum seviyeleri - örneğin çok fazla tuz tüketmekten – yüksek tansiyon riskini arttıran en önemli faktörlerden biridir.

8. Uyku apnesi

Genellikle teşhis konulmayan bu yaygın bozukluk, horlamaya, huzursuz gecelere ve muhtemelen yüksek tansiyona neden olmaktadır.  Çünkü nefesiniz kesildiğinde vücudunuzdaki oksijen seviyesi düşer. Daha sonra beyniniz, kalbe ve beyne oksijen akışını artırmak için sinir sisteminizden sinyaller gönderir, böylece kan damarlarınızı sıkılaştırır. Kan oksijen seviyenizdeki sık düşüşler ve düşük uyku kalitesi, kalp atış hızınızı ve yüksek tansiyon riskinizi artıran stres hormonlarının salınmasını da tetikleyebilir.

9. Hava Kirliliği

Daha önceki çalışmalar, hava kirliliğine maruz kalma ile hipertansiyon riski arasında bir ilişki bulmuştur ve yeni bir araştırma, önceki şüpheleri doğrulamış ve bir adım daha ileri götürmüştür.

Beklendiği gibi, araştırmacılar hava kirliliği ve hipertansiyon arasında bir ilişki buldular; ancak, risk artışı sadece apartman blokları gibi çok aileli binalarda yaşayanlar için önemliydi.

Araştırmacılar bunun birkaç faktöre bağlı olabileceği şeklinde yorumlamışlardır. Örneğin diğer insanlarla yakın bölgelerde yaşamanın daha stresli veya daha gürültülü olabilmesini bir neden olarak değerlendirmişlerdir.

Sonuç

Görüldüğü üzere beslenmeden uyku kalitesine, ilaçlardan takviyelere kadar pek çok şey yüksek tansiyonun sebebi olabilmektedir. Yaşlanmak ve yalnızlık yüksek tansiyonun nedenleri arasındadır. Genel olarak fazla kilolardan kurtulmak, stresi azaltmak, sağlıklı beslenmek, tuzu azaltmak ve alkolden uzak durmak yüksek tansiyon riskinizi azaltmanıza yardımcı olacak temel kurallardır. Unutmayın, sosyal ve mutlu bir yaşantı sürdürmek tansiyon yükseklğinin başlıca düşmanlarıdır.